Is onze wet betast?

Kennedy van der LaanYoung Talent GroupNautaDutilhPels Rijcken
Geschreven door: Hannah Paris
Gepubliceerd op:

Is onze wet betast?

Door Hannah Paris

Op 22 mei 2019 heeft de Minister van Justitie en Veiligheid, Ferdinand Grapperhaus, een nieuw wetsvoorstel aan het licht gebracht. Namelijk het strafbaar maken van onvrijwillige seks. Tot voorheen moest er sprake zijn van dwang om iemand te kunnen veroordelen voor onvrijwillige seks. Dit is te herleiden uit art. 242 Sr: ”Hij die door geweld of een andere feitelijkheid of bedreiging met geweld of een andere feitelijkheid iemand dwingt tot het ondergaan van handelingen die bestaan uit of mede bestaan uit het seksueel binnendringen van het lichaam, wordt als schuldig aan verkrachting gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twaalf jaren of geldboete van de vijfde categorie.”1


a_Eb__WO95JdrJ17gz89DY6Qo1zwNzK5lrif4DCarj3Kpcw448otWRA92XfqYy3KOObbG_6G4qlI8nZ2kBZpRW-1T5XJUf0vylU0h0lw8R0JM55lWcCTKUOnx3qNIJb9vTv-sF0L

Door dit wetsvoorstel zal het niet meer verplicht zijn om “nee” te zeggen of te laten blijken. Iemand kan immers verstijven van schrik. Toestemming vragen zal dan een verplichting worden. Hedendaags is het nog aan het Openbaar Ministerie om te bewijzen dat iemand daadwerkelijk tegen zijn zin in handelde. Dit is al een behoorlijke opgave, maar hoe zal dit gaan met deze nieuwe wet? In dit artikel zal worden geschreven over de knelpunten waar een rechter tegenaan zal lopen indien hij voor een beslissing omtrent deze wet staat.

Ten eerste moet worden benoemd dat het hier waarschijnlijk gaat om een voornamelijk “symbolisch” wetsvoorstel.2 Hiermee wordt bedoeld dat het voornaamste doel is om het onderwerp “seksueel misbruik” meer bespreekbaar te maken waardoor mensen bewuster worden van zowel hun eigen handelen als rechten. Zo wordt er verwacht dat deze nieuwe wet voor meer veroordelingen zal zorgen. Dit alles is erg positief, toch zal deze verandering zeker enkele moeilijkheden te wegen brengen.

Wanneer er bijvoorbeeld op een feestje een zoen plaatsvindt kan dit zich vrij snel ontwikkelen tot een meer seksuele daad, zeker met de nodige alcohol genuttigd. Vrijwel iedereen is wel eens wakker geworden na zo’n bepaalde avond met de combinatie van hoofdpijn en spijt. Wanneer deze persoon het avontuur van de afgelopen nacht vervolgens deelt met zijn of haar vrienden in combinatie met het de term “tegen m’n zin in”, puur uit spijt, zullen deze het opvatten als onvrijwillig. In deze situatie dient de andere persoon beschermd te worden.

De eerder geschetste situatie moet niet worden verward met “misbruik”. Het kan zeker voorkomen dat een persoon zo wezenlijk beschonken is dat deze geen controle meer heeft over zijn of haar handelen. Iemand anders dient dit te herkennen en de persoon te hulp te schieten in plaats van hiervan misbruik te maken. Wanneer dit toch gebeurd is er wel degelijk sprake van onvrijwillige seks.

Omdat door het nieuwe wetsvoorstel zowel geen nee als verzet meer nodig zal zijn om iemand te veroordelen met verkrachting zal de rechter sneller tot dit besluit kunnen komen. Echter is de vraag hoe de minister het in het vervolg dan voor zich ziet. Is het dan bij elke handeling verplicht om toestemming te vragen? “Heb ik je toestemming om nu mijn rechterhand op je middel te leggen?” Dit is erg onwaarschijnlijk net als onrealistisch. Zo wordt duidelijk hoe moeilijk meetbaar de situatie is. Wanneer beide personen instemmen met een seksuele daad zal dit automatisch verlopen en wordt er immers ook niet verwacht dat men bij elke actie om toestemming vraagt.

Stel je voor dat je als persoon voor zover jij weet afgelopen zaterdag een leuke avontuurlijke avond hebt gehad met een jongen of meisje die naar jouw weten hier ook van heeft genoten. Stel je dan vervolgens voor dat je halverwege de week het bericht ontvangt dat je voor de rechter zal worden gesleept wegens verkrachting. Voorheen zou je je kunnen beroepen op het feit dat er geen nee of verzet heeft plaatsgevonden. Echter zal je met dit nieuwe wetsvoorstel geheel machteloos zijn met die argumenten. Natuurlijk is het heel goed, indien de ander daadwerkelijk een trauma heeft opgelopen, om zo bewustheid te wekken. Echter moeten we ook stilstaan bij de mogelijkheid waarin iemand misbruik kan maken van de nieuwe wet en zo een totaal onwetend persoon beschuldigd van een ernstig strafbaar feit.  

Kortom, het nieuwe wetsvoorstel die onvrijwillige seks strafbaar maakt kent zeker zijn positieve kanten en goede bedoelingen echter moeten we kritisch blijven kijken naar hoe deze wet, indien hij zal worden geïmplementeerd, veranderingen zal brengen in de rechtsgangen. Zeker is duidelijk dat de toepassing van artikel 242 Sr. in bepaalde 1-op-1-situaties, wetsverandering of niet, ontzettend moeilijk zal blijven.

1 Uit filmfragment via @noskort op Instagram
2 'Kun je na seks gechanteerd worden?' via NOS, nos.nl
Figuur: seksuele intimidatie, sturkenbood-advocaten.nl

DLA PiperVan DoorneHouthoffHVG Law LLPBaker McKenzie
Inloggenclose